Het formeren van een nieuw kabinet.

Nu de verkiezingsuitslag bekend is, begint het echte werk. Komende tijd zal er een nieuwe regering worden gevormd. Dit proces noem je de kabinetsformatie.

Alle nieuw gekozen fractievoorzitters van de Tweede Kamer kiezen dan een verkenner. Hij of zij gaat onderzoeken wat de wensen van alle partijen zijn en welke partijen samen een coalitie zouden kunnen en willen vormen.

  • Fractievoorzitter

    De leider van de Tweede Kamerfractie. Niet altijd de partijleider, want hij of zij kan ook in het kabinet zitten.

  • Verkenner

    De persoon die de verschillende coalitiemogelijkheden onderzoekt.

  • Informateur

    De persoon die vervolgens met de beoogde coalitiepartners aan tafel gaat zitten om tot een regeerakkoord te komen.

  • Formateur

    Persoon, meestal de beoogde premier, die de kabinetsposten verdeelt.

  • Coalitie

    Samenwerking van twee of meer partijen

  • Kabinet

    Alle ministers en staatssecretarissen.

  • Regering

    De koning en alle ministers.

De verkennende fase zit erop, wat nu?

De Kamer wijst opnieuw een of meerdere informateurs aan die met de beoogde coalitiepartners om tafel gaan zitten. De partijen gaan met elkaar in gesprek over allerlei onderwerpen, zoals klimaat, migratie en zorg, om te kijken of zij een regeerakkoord kunnen sluiten.

Hoelang duurt dit?

Dit proces kan weken of zelfs maanden duren. Ondanks dat de partijen van tevoren hebben laten weten dat ze mogelijk tot een coalitie kunnen komen, kunnen de onderhandelingen stuklopen.

Formatie wordt hels karwei

Als de uiteindelijke uitslag staat zoals nu staat dat de PVV 37 zetels heeft, dreigt de formatie van een nieuw kabinet een hels karwei te worden. Het vormen van een coalitie die kan rekenen op een meerderheid in de Tweede Kamer lijkt heel lastig. Een coalitie met de PVV ‘over rechts’ wordt moeilijk omdat onder anderen Pieter Omtzigt van NSC-samenwerking met de PVV eerder uitsloot. Wel kwam hij daar woensdagavond weer voorzichtig op terug. VVD-lijsttrekker VVD zei eerder niet deel te nemen aan een kabinet als de PVV de grootste zou worden en Wilders premier werd.

De bevolking had niet duidelijker kunnen zijn: men wil in grote meerderheid (60%) een kabinet van PVV, NSC, VVD en BBB. De stemmers op deze vier partijen laten al helemaal geen twijfel bestaan: die willen deze coalitie met een percentage van 81% (NSC) via 84 % (VVD) tot 97% (PVV). De fracties en hun politieke leiders hebben dus een volstrekt duidelijke opdracht. Wilders is een zeer ervaren en gedreven politicus, die begrijpt dat dit voor hem een eenmalige kans is om ook echt iets te bereiken. Hij heeft 17 jaar eenzaam geprobeerd om de islamisering als probleem op de agenda te zetten, maar is daar nooit in geslaagd. Ondanks schokkende islamistische aanslagen in Europa, tot vlak bij Nederland, bleef de multiculturele voorkeur van Den Haag bestaan en reageerden de kiezers buiten het eigen electoraat van 10% à 15% amper. Tot de dag van vandaag is er gewoon géén immigratiebeleid, alleen opvangbeleid. Nu moet hij razendsnel de draai maken van agenderen naar beleid maken. Daarvoor is zijn verkiezingsprogramma totaal ongeschikt, en dat heeft hij al op de verkiezingsavond benadrukt. En ondanks zijn enorme overwinning heeft hij toch maar een kwart van de zetels.

Ook Omtzigt is een zeer ervaren en gedreven politicus, met een aantal belangrijke wenspunten in zijn programma, maar hij heeft maar 13% van de zetels. Beiden snappen dat ze veel compromissen zullen moeten accepteren. Ik stel voor dat beide heren een dag met elkaar gaan praten. Beiden begrijpen dat ze punten van overeenkomst zullen moeten vinden in elkaars programma’s, en de rest van hun wensen voor het regeerakkoord zullen moeten loslaten. Dat kan grotendeels in één dag. Een paar pijnpunten zullen ze nog eens moeten bespreken met hun fracties, maar in een week moet het concept zeker klaar zijn.

Gom van Strien als verkenner

Gom van Strien gaat als verkenner de mogelijkheden voor een nieuwe coalitie onderzoeken. Dat maakte Kamervoorzitter Vera Bergkamp vrijdagochtend bekend. De 72-jarige Van Strien is voorgedragen door de PVV. De partij werd bij de verkiezingen de grootste met 37 zetels. Sinds juni 2011 is Van Strien Eerste Kamerlid voor de partij van Wilders

De verkenner zal volgende week alle lijsttrekkers ontvangen en uitzoeken welke coalities mogelijk zijn. Voor die ingewikkelde taak krijgt Van Strien een week de tijd. Op 5 december moet hij een verslag aan de Tweede Kamer presenteren. Het ligt voor de hand dat hij vooral gaat verkennen welke partijen openstaan voor een samenwerking met de PVV, al dan niet als gedoogpartner.

Gom van Strien stopt als verkenner

Gom van Strien stopt als verkenner vanwege twijfels over zijn integriteit PVV-verkenner Gom van Strien zou zich schuldig hebben gemaakt aan fraude en omkoping. Vooralsnog ontkent Van Strien alle beschuldigingen aan zijn adres. Wel heeft hij zich teruggetrokken als verkenner.

PVV wil Plasterk als nieuwe verkenner

De naam van de nieuwe verkenner is niet lang geheim gebleven: ingewijden zeggen dat de PVV Ronald Plasterk (PvdA) morgen wil voordragen als opvolger van Van Strien. Plasterk zelf wil er niets over zeggen.

Vanochtend komen de lijsttrekkers van de partijen die vorige week werden gekozen in de Tweede Kamer opnieuw bij elkaar. In een bijeenkomst met Kamervoorzitter Bergkamp zullen zij een verkenner aanwijzen in de formatie. Vorige week vrijdag was er ook al zo’n vergadering. Toen werd PVV-Eerste Kamerlid Van Strien benoemd, maar die trok zich gisteren terug. Hij werd dit weekend in verband gebracht met fraude bij zijn voormalige werkgever en hij vond dat de onrust daarover en het voorbereiden van een reactie daarop zijn werk als verkenner zouden schaden.

Kerstreces

Tijdens het kerstreces hebben verschillende partijen op eigen initiatief met elkaar afgesproken om elkaar beter te leren kennen. Inmiddels is duidelijk geworden dat informateur Ronald Plasterk de partijleiders Geert Wilders (PVV), Dilan Yesilgöz (VVD), Pieter Omtzigt (NSC) en Caroline van der Plas (BBB) heeft uitgenodigd om vanaf komende dinsdag verder met de formatie te gaan onderhandelen voor een nieuw kabinet. Er zijn gesprekken ingepland tot en met donderdag 11 januari.

De draad wordt weer opgepakt waar men was gebleven: het gezeur door (VVD) en (NSC) het waarborgen van de Grondwet, waar de afgelopen kabinetten danig zijn overschreden, maar nu wordt het ineens belangrijk omdat de VVD is weggevaagd door de PVV, en het achterbakse van Pietertje Omtzigt. Nu is wordt het opeens belangrijk om de grondrechten en de democratische rechtsstaat en inhoudelijke te gaan onderhandelingen.

Op 21 december overlegden PVV, VVD, NSC en BBB voor het laatst formeel over een mogelijke coalitie. Hoewel de partijen elkaar tijdens het reces ook hebben opgezocht, worden vanaf aankomende week de gesprekken weer opgestart. Plasterk wil daarbij zoeken naar “een gezamenlijke basislijn voor het waarborgen van de Grondwet, de grondrechten en de democratische rechtsstaat.” Later wil hij verder praten over kernthema’s als migratie en bestaanszekerheid.

Plasterk wil met de voorzitters van de fracties en hun zogeheten secondanten (medeonderhandelaars) op gesprek op landgoed De Zwaluwenberg in Hilversum.

We houden u hier op de hoogte van de Formatie!